Her ay adet olmak hayatın bir parçası. Ama adetin hayatını yönetmeye başladıysa buna sessizce katlanman gerekmiyor. NHS, pek çok kadının yoğun adet gördüğünü ve bunun bazıları için normal olabileceğini belirtiyor. Yine de aşırı adet kanaması, tıbbi adıyla menoraji, değerlendirilebilen ve tedavi edilebilen bir durum.
**Aşırı kanama ne demek?** NHS ve ABD Hastalık Kontrol Merkezleri'ne (CDC) göre şu durumlar aşırı adet kanamasına işaret edebilir: • 1-2 saatte bir ped ya da tampon değiştirmen ya da adet kabını önerilenden sık boşaltman gerekiyorsa • İki ürünü aynı anda kullanman gerekiyorsa • Adet 7 günden uzun sürüyorsa • Yaklaşık 2,5 cm'den büyük pıhtılar geliyorsa • Kan kıyafetine ya da çarşafa geçiyorsa • Kanama yüzünden spor gibi günlük işlerden kaçınıyor ya da işe gidemiyorsan • Sık sık yorgun hissediyor ya da nefesin daralıyorsa
**Asıl ölçü hayat kaliten.** İngiltere Ulusal Sağlık ve Bakım Mükemmeliyeti Enstitüsü (NICE), aşırı adet kanamasının kadının yaşam kalitesini ciddi şekilde etkilediğini, tedavinin de kan miktarına değil yaşam kalitesini iyileştirmeye odaklanması gerektiğini vurguluyor. Döngüler ve kan kaybı kadından kadına değişir. Kendini normal aralıkta hissetmiyorsan bunu doktorunla konuşmaya hakkın var.
**Bazı dönemlerde daha sık görülür.** NHS, yoğun adetin ilk adet yıllarında, doğumdan sonra ve menopoza yaklaşırken görülebileceğini belirtiyor. Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Derneği (ACOG) da yumurtlamanın olmadığı döngülerin özellikle adetin ilk yıllarında ve menopoza geçişte düzensiz, bazen yoğun kanamaya yol açabileceğini söylüyor. Bu dönemlerde de kanama hayatını etkiliyorsa değerlendirme gerekir.
**Olası nedenler:** NHS ve ACOG'un saydığı başlıca nedenler: • **Miyom ve polipler:** Rahimde iyi huylu büyümeler • **Adenomiyozis:** Rahim iç dokusunun rahim duvarının içine doğru büyümesi • **Endometriozis ve pelvik inflamatuvar hastalık** • **Yumurtlama sorunları:** Polikistik over sendromu ve tiroid bezinin az çalışması yumurtlamayı bozarak düzensiz, bazen yoğun kanamaya yol açabilir. • **Kanama bozuklukları:** Örneğin von Willebrand hastalığı • **Bazı ilaçlar:** Kan sulandırıcılar gibi. ACOG'a göre bakır spiral de özellikle ilk yılda adetleri yoğunlaştırabilir. • **Nadiren rahim kanseri** ACOG, bazen birden fazla nedenin bir arada olabileceğini belirtiyor.
**Kanama bozukluğunu düşündüren ipuçları:** ACOG'a göre adetlerin ilk başladığından beri yoğunsa bir kanama bozukluğun olabilir. Diğer işaretler doğumdan ya da ameliyattan sonra fazla kanama, diş tedavisinden sonra diş eti kanaması, kolay morarma ve sık burun kanaması. NICE, adetleri başından beri yoğun olan ve kendisinde ya da ailesinde kanama bozukluğunu düşündüren bir öykü bulunan kadınlarda pıhtılaşma testlerinin düşünülmesini öneriyor.
**Kansızlığa dikkat:** CDC, tedavi edilmeyen aşırı kanamanın kansızlığa yol açabileceğini ve seni yorgun, halsiz bırakabileceğini belirtiyor. CDC'ye göre yorgunluk, enerji düşüklüğü ve nefes darlığı dikkat etmen gereken işaretler. NICE, aşırı adet kanaması olan her kadına tedaviyle eş zamanlı olarak tam kan sayımı yapılmasını öneriyor.
**Doktorun neye bakar?** NICE'a göre doktorun önce şikayetlerini ve bunların hayatına etkisini dinler, gerekirse muayene eder. Şikayetlerine göre ultrason ya da rahmin içine ince bir kamerayla bakılan histeroskopi istenebilir. NICE, başka tiroid belirtisi yoksa tiroid testlerinin, kadın hormonu testlerinin de rutin olarak yapılmamasını öneriyor. ACOG ve CDC, görüşmeden önce birkaç hafta boyunca kanamanın tarihlerini, kaç gün sürdüğünü ve ne kadar yoğun olduğunu, örneğin kaç ped ya da tampon kullandığını not etmeyi öneriyor. HeyMom'daki adet takibi bunun için pratik bir yol olabilir.
**Tedavi seçenekleri:** NICE'a göre tedavi senin tercihlerin, başka sağlık sorunların ve miyom ya da polip olup olmamasına göre birlikte seçilir. Genel çerçeve: • Belirgin bir neden bulunmayan, rahim boşluğunu bozmayan 3 cm'den küçük miyomu olan ya da adenomiyozisi olan kadınlarda ilk seçenek olarak hormon salgılayan rahim içi sistem düşünülebilir. • Bu uygun değilse hormonsuz seçenekler (traneksamik asit, steroid olmayan ağrı kesiciler) ya da hormonlu seçenekler (kombine hormonal doğum kontrolü, döngüsel progestojen tabletleri) var. • Tedavi işe yaramazsa ya da belirtiler ağırsa uzmana yönlendirme ve rahim iç zarını yok eden endometrial ablasyon, rahim içindeki miyomun alınması ya da rahmin alınması gibi cerrahi seçenekler konuşulabilir. Gebelik planlıyorsan bunu mutlaka söyle, çünkü bazı tedaviler doğurganlığı etkiler. İlaçları yalnızca doktorunun önerisiyle kullan.
**Ne zaman doktora, ne zaman acile?** NHS'e göre yoğun adetler hayatını etkiliyorsa, uzun süredir devam ediyorsa, şiddetli ağrın varsa ya da adet arasında veya ilişki sonrasında kanama oluyorsa doktoruna başvur. ACOG'a göre 2 saatten uzun süre her saat ped ya da tampon değiştiriyorsan ve buna göğüs ağrısı, nefes darlığı, sersemlik ya da baş dönmesi eşlik ediyorsa hemen acil tıbbi yardım al ve 112'yi ara. Gebe olabileceğini düşünüyorsan ve yoğun kanaman varsa da beklemeden başvur.
Sevgili kadın, adetin her ay seni yoruyor, planlarını bozuyorsa bu senin "abarttığın" bir şey değil. Doğru değerlendirme ve tedaviyle pek çok kadın rahatlıyor. Kendine bu iyiliği yap ve konuşmaktan çekinme.
