Yeni ebeveyn olunca bezin içine bakmak günlük bir alışkanlığa dönüşüyor. Bu hiç de garip değil, çünkü bebeğinin kakası beslenmesi ve sağlığı hakkında sana çok şey anlatır. Çoğu renk ve kıvam normal. Birkaçı ise doktora hemen haber vermeni gerektirir.
**İlk kaka: Mekonyum.** NHS'ye göre bebeğinin ilk kakası mekonyumdur. Yapışkan ve yeşilimsi siyahtır. Bazı bebekler bunu doğum sırasında ya da hemen sonra, bazıları da ilk 48 saat içinde yapar. Birkaç gün içinde kaka sarı ya da hardal rengine döner.
**Anne sütü ve mama alan bebeğin kakası farklı.** • **Anne sütü:** Amerikan Pediatri Akademisi'ne (AAP) göre hardal sarısıdır. NHS'ye göre sulu ve kokusuzdur. • **Mama:** NHS'ye göre daha kıvamlı, daha koyu kahverengi ve daha kokuludur. AAP sarımsı kahverengi ve hafif yeşil tonlar olabileceğini söylüyor. AAP'ye göre mekonyum geçtikten sonra sarının, kahverenginin ve hatta yeşilin tüm tonları normal kabul edilir.
**Ne sıklıkla?** Burada geniş bir normal aralık var. NHS'ye göre ilk haftada bebekler genellikle günde en az iki kez kaka yapar. Anne sütü alan yenidoğanlar başta neredeyse her beslenmeden sonra kaka yapabilir, 6 haftadan sonra ise birkaç gün hiç yapmayabilir. Mama alan yenidoğanlar başta günde 5 kereye kadar kaka yapabilir ve bu sayı aylar içinde günde bire iner.
**Kabızlık mı, değil mi?** Kaka yapmadan birkaç gün geçmesi tek başına kabızlık değildir. NHS'ye göre kaka yumuşak olduğu sürece, bebek birkaç gün yapmamış olsa bile kabız sayılmaz. Asıl dikkat etmen gereken sert kakadır. Böyle bir durumda doktoruna danış ve doktor önermeden bebeğine ilaç, şurup ya da fitil verme.
**İshal:** NHS, kaka çok sulu ya da çok kötü kokulu olduğunda doktora ya da sağlık ekibine danışılmasını öneriyor. İshalde en önemli risk sıvı kaybıdır, bu yüzden bebeğinin ıslak bezlerini ve genel durumunu yakından izle.
**Alarm renkleri:** AAP özellikle üç renge dikkat çekiyor: • **Beyaz, soluk, kil ya da krem rengi:** Nadir görülür ama karaciğer sorununun işareti olabilir. AAP'ye göre ne kadar erken değerlendirilirse o kadar iyi. NHS de soluk kakada aile hekimine haber verilmesini söylüyor. • **Kırmızı:** Kan anlamına gelebilir. AAP'ye göre kakada görülen her miktar kan değerlendirilmeli. • **Siyah:** Kan bağırsakta zamanla kırmızıdan siyaha döner. İlk günlerdeki mekonyum dışında siyah kaka görürsen doktoruna haber ver.
**Safra yolu atrezisi neden önemli?** AAP'ye göre safra yolu atrezisinde safra kanalları tıkalıdır. Safra bağırsağa geçemez, karaciğerde birikir ve hasar verir. Kakaya rengini veren sarı pigment bağırsağa ulaşamadığı için kaka soluklaşır, idrar koyulaşabilir ve sarılık görülür. AAP'ye göre sarılık ve soluk kaka en geç 4-6 haftalıkken belirginleşir ve erken tanı ile tedavi çok önemlidir. Bu yüzden kakası soluk olan bebeğini beklemeden doktora götür.
**Sıvı kaybı (dehidratasyon) işaretleri:** NHS'ye göre bebekte şunlar sıvı kaybını düşündürür: • Her zamankinden daha az ıslak bez • Başın üstündeki yumuşak noktanın (bıngıldak) çökmesi • Çökük gözler • Ağlarken az ya da hiç gözyaşı olmaması • Uyuşukluk ya da huzursuzluk Bu işaretlerden birini görürsen hemen doktora başvur.
**Ne zaman doktora, ne zaman 112?** Şu durumlarda beklemeden çocuk doktoruna ya da aile hekimine başvur: • Beyaz, soluk, kil ya da krem renkli kaka • Kakada kan ya da mekonyum döneminden sonra siyah kaka • Çok sulu ya da çok kötü kokulu kaka • Sert kaka • Sıvı kaybı işaretleri Bebeğinin cildi, dudakları ya da dili soluk, mavimsi, gri veya alacalı görünüyorsa, cildi soğuksa, nefes almakta zorlanıyorsa ya da onu uyandırmakta zorlanıyorsan hemen 112'yi ara. NHS bunları ciddi bir tablonun belirtileri olarak sayıyor.
Sevgili anne, bezlere bu kadar dikkatle bakman bebeğini ne kadar iyi tanıdığının göstergesi. Renklerin çoğu seni hiç endişelendirmemeli. Aklına takılan bir şey olursa bezin fotoğrafını çekip doktoruna göstermekten çekinme.
