Hastaneden eve ilk yolculuk, bebeğinle birlikte atacağın sayısız yolculuğun ilki. Amerikan Pediatri Akademisi (AAP), her yıl binlerce küçük çocuğun trafik kazalarında hayatını kaybettiğini ya da yaralandığını, oto koltuğunun doğru kullanımının ise çocukları korumaya yardım ettiğini hatırlatıyor. Bu rehber AAP'nin aileler için hazırladığı önerilere dayanıyor.
**Arkaya bakan koltuk, mümkün olduğunca uzun:** AAP'ye göre bütün bebekler hastaneden eve ilk yolculuktan itibaren arkaya bakan koltukta oturmalı. Bebekler ve küçük çocuklar, koltuk üreticisinin izin verdiği en yüksek kiloya ya da boya ulaşana kadar arkaya bakmaya devam etmeli. AAP, çoğu çevrilebilir koltuğun çocuğun 2 yaş ve sonrasına kadar arkaya bakmasına izin verdiğini belirtiyor. Bebek ana kucağı tipi koltuğun sınırını aştığında, arkaya bakacak şekilde takılan çevrilebilir bir koltuğa geçilmeli. Bacaklarının sıkışması seni kaygılandırmasın: AAP, arkaya bakan çocuklarda bacak yaralanmalarının çok nadir olduğunu söylüyor.
**Ön koltuk ve hava yastığı:** AAP, arkaya bakan bir koltuğun aktif ön yolcu hava yastığı olan ön koltuğa asla takılmamasını vurguluyor. Hava yastığı açılırsa koltuğun arkasına, tam bebeğin başının olduğu yere çarpar ve ağır yaralanmaya ya da ölüme yol açabilir. AAP'ye göre 13 yaşından küçük bütün çocuklar için en güvenli yer arka koltuk. Koltuk sıkıca takılabiliyorsa arka koltuğun ortası en iyi yer olabilir.
**Sağlam kurulum:** AAP'nin kurulum önerileri: • Koltuğu aracın alt bağlantı noktalarıyla ya da kilitlenmiş araç emniyet kemeriyle sabitle. İkisi de eşit derecede güvenli, üreticiler izin vermiyorsa ikisini birlikte kullanma. • Kemerin geçtiği yerden tuttuğunda koltuk yana ya da öne arkaya yaklaşık 2,5 cm'den fazla oynuyorsa yeterince sıkı değildir. • Koltuğun eğim açısı, bebeğin başı öne düşmeyecek şekilde ayarlanmalı. Arkaya bakan koltuklarda eğim göstergesi bulunur. • Koltuğun ve aracın kullanım kılavuzunu mutlaka oku.
**Kemerler sıkı olmalı:** AAP'ye göre arkaya bakan koltukta omuz kemerleri bebeğin omuz hizasındaki ya da omzunun altındaki yuvalardan geçmeli. Kemerleri omuz üzerinden parmaklarınla tutmaya çalıştığında gevşek bir kat sıkıştıramıyorsan sıkılık doğrudur. Göğüs klipsi göğsün ortasında, koltuk altı hizasında durmalı.
**Kalın mont yok:** AAP, mont ve tulum gibi kabarık giysilerin kemerin altına giyilmemesini söylüyor. Kaza anında kabarık dolgu hemen ezilir, kemerin altında boşluk kalır ve çocuk kemerlerden kayıp koltuktan fırlayabilir. Bunun yerine: • Bebeğini ince katlar halinde giydir. • Kemerleri bağladıktan sonra üzerine battaniye ya da montunu ters ört. • Bebeğin altına ya da bebekle kemer arasına kabarık hiçbir şey koyma. AAP, koltukla birlikte gelmeyen ürünlerin çarpışma testinden geçmediğini hatırlatıyor. • Bebeğin yüzünü açık bırak.
**Koltukta uyku:** AAP'ye göre doğru takılmış bir oto koltuğunda bebek yolculuk sırasında uyuyabilir. Ama koltuk, bebek yakından izlenmeden çok uzun süre uyumak için uygun değildir ve araç dışında güvenli bir uyku yeri sayılmaz. Yolculuk bittiğinde bebeğin koltukta uyuyorsa AAP onu en kısa sürede sert, düz bir yüzeye sırtüstü yatırmanı öneriyor. Uzun yolda gündüz yolculuğunda 2-3 saatte bir mola vermeyi, mümkünse arka koltukta bebeğin yanında bir yetişkinin oturmasını öneriyor. Hareket halindeki araçta emzirmeye asla çalışma.
**Araçta asla yalnız bırakma:** AAP'ye göre çocuğun vücudu bir yetişkininkinden 3-5 kat hızlı ısınır ve araç içi 10 dakikada yaklaşık 11°C ısınabilir. Camı aralamak ya da gölgeye park etmek iç sıcaklığı pek değiştirmez. Sıcak çarpması dışarısı yaklaşık 14°C iken bile olabilir. AAP her sevgi dolu ebeveynin de çocuğu unutabileceğini hatırlatıyor ve şunları öneriyor: • Aracı kilitlemeden önce her zaman arka koltuğu kontrol et. • Çantanı ya da telefonunu arka koltuğa koy. • Park ettiğin aracı kilitli tut, anahtarları çocuğun ulaşamayacağı yerde sakla. • Kahve almak için bile olsa bebeğini araçta bırakma.
**İkinci el koltuk:** AAP, geçmişini bilmediğin ikinci el koltuklardan kaçınmanı öneriyor. Üretim tarihi ve model etiketi olmayan, üreticinin önerdiği kullanım süresini aşmış, geri çağrılmış ya da orta veya ağır bir kaza geçirmiş koltuğu kullanma.
**Ne zaman doktora, ne zaman 112?** Bebeğin prematüre doğduysa AAP, hastaneden çıkmadan yarı yatar pozisyonda güvenle oturabildiğinin kontrol edilmesini öneriyor. Koltuk seçimi ya da bebeğinin özel bir sağlık durumu hakkında sorun varsa çocuk doktoruna danış. Araçta yalnız kalmış bir çocuk görürsen hemen 112'yi ara. AAP'ye göre çocuk tepki vermiyorsa ya da acı içindeyse 112'yi ara, çocuğu araçtan çıkar ve serin suyla serinlet, buzlu suya sokma.
Sevgili anne, oto koltuğunu takmak ilk seferde karmaşık gelebilir ve bu çok normal. Kılavuzu yanına alıp acele etmeden kur, her yolculuktan önce kemerleri bir kez daha kontrol et. Bu birkaç dakika, bebeğinin her yolculukta güvende olduğunu bilmenin huzurunu verir.
