Yaz günleri bebeğinle dışarıda vakit geçirmek için harika, ama sıcak ve güneş küçükler için gerçek bir yük olabilir. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS), bebeklerin ve küçük çocukların çok sıcak havalarda hastalanabileceğini; sıvı kaybı, sıcak bitkinliği, sıcak çarpması ve güneş yanığının sağlıklarını ciddi şekilde etkileyebileceğini söylüyor. Bu rehber NHS ve Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) önerilerine dayanıyor.
**Altı aydan küçükse doğrudan güneş yok:** NHS ve AAP, 6 aydan küçük bebeklerin doğrudan güneş ışığından uzak tutulmasını öneriyor. AAP, bir ağacın, şemsiyenin ya da puset tentesinin altında gölge bulmanı söylüyor. NHS'ye göre daha büyük bebekler de özellikle yaz aylarında ve güneşin en güçlü olduğu 11.00-15.00 saatleri arasında mümkün olduğunca güneşten uzak tutulmalı. AAP de güneşin UV ışınlarının cilde ve gözlere zarar verebileceğini, cilt kanserine yol açabileceğini ve ömür boyu alınan güneşin yaklaşık dörtte birinin çocukluk ve ergenlikte alındığını hatırlatıyor.
**Giysi ve şapka:** • Bebeğini hafif giysilerle giydir ve çok kat giydirme (NHS). • Vücudu örten, sık dokunmuş kumaşlar gevşek dokulu olanlardan daha iyi korur (AAP). • Başını, kulaklarını ve ensesini koruyan geniş kenarlı ya da arkası uzun şapka tercih et (NHS). • Bol kesimli giysiler ve güneş gözlüğü de NHS'nin önerileri arasında.
**Pusetin üstünü örtme:** NHS, bebeğin pusetinin ya da arabasının üstünü battaniyeyle örtmemeni, bunun aşırı ısınmaya yol açabileceğini vurguluyor. Bunun yerine pusete bir güneş şemsiyesi ya da güneşlik takabilirsin. Bebeğinin fazla ısınmadığından emin olmak için onu sık sık kontrol et.
**Güneş kremi: 6 ay ve üzeri:** NHS, 6 aylık ve daha büyük bebeklere en az SPF 30 olan ve hem UVA hem UVB'ye karşı koruyan bir güneş kremi önerir. Bebekler için üretilen kremlerin cildi tahriş edebilecek katkı maddesi içerme olasılığı daha düşük. Kremi bol sür, 2 saatte bir yenile, yüzme ya da terlemeden hemen sonra tekrar sür. AAP, yüz, burun, kulaklar, ayaklar ve eller gibi açıkta kalan tüm bölgelere yetecek kadar sürmeni hatırlatıyor. Ayrıca krem bebeğin gözüne kaçarsa göz ve ellerini nemli bir bezle silmeni, cilt tahriş olursa farklı bir marka ya da titanyum dioksit veya çinko oksit içeren bir krem denemeni, döküntü çıkarsa doktora danışmanı öneriyor.
**Altı aydan küçükler ve krem:** Burada kurumlar arasında küçük bir fark var. NHS, 6 aydan küçük bebeklere güneş kremi önermiyor. AAP ise gölge ve koruyucu giysi mümkün olmadığında yüz gibi küçük alanlara krem sürülebileceğini söylüyor. İki kurum da asıl korumanın gölge ve giysi olduğunda hemfikir.
**Sıvı ihtiyacı (NHS):** • **0-6 ay:** Yalnızca anne sütü alan bebekler katı gıdaya başlayana kadar suya ihtiyaç duymaz; sıcakta her zamankinden sık emmek isteyebilirler. Mama ile beslenen bebeklere olağan mamalarına ek olarak biraz kaynatılıp soğutulmuş su verilebilir. • **Yaklaşık 6 aydan sonra:** Katı gıdaya başlayınca öğünlerde bardaktan yudum yudum su ver; sıcak havada öğün aralarında da ek su gerekebilir. • İlk yıl boyunca ana içecek anne sütü ya da bebek maması olmaya devam eder.
**Evi ve uykuyu serin tut:** NHS, gündüz perdeleri kapatmanı, odadaki havayı vantilatörle dolaştırmanı ama vantilatörü doğrudan bebeğe yöneltmemeni öneriyor. Gece kıyafetlerini ve örtüleri azalt; bebeğin yalnızca bezle de uyuyabilir. NHS'ye göre bebekler oda sıcaklığı 16-20°C arasındayken en rahat uyur. Yatmadan önce serin bir banyo da işe yarayabilir.
**Araçta asla yalnız bırakma:** NHS, bebeklerin park halindeki araç gibi küçük kapalı alanlarda bırakılmamasını, buraların çok hızlı ısındığını söylüyor. AAP'ye göre çocuğun vücudu yetişkininkinden 3-5 kat hızlı ısınır; cam aralamak, gölgeye park etmek ya da klimayı çalıştırmak araç içi sıcaklığı pek değiştirmez. AAP'nin önerileri: • Aracı kilitlemeden önce her seferinde arka koltuğu kontrol et. • Çantanı ya da telefonunu arka koltuğa koy; varınca arkaya bakmanı hatırlatır. • Park halindeki aracı kilitli tut, anahtarları çocukların ulaşamayacağı yerde sakla.
**Belirtileri tanı:** NHS'ye göre bebekte sıvı kaybının işaretleri şunlar olabilir: başın üstündeki bıngıldakta çökme, çökük gözler, ağlarken az ya da hiç gözyaşı olmaması, her zamankinden az ıslak bez, uykulu ya da huzursuz olma. Sıcak bitkinliğinde yorgunluk, aşırı terleme, solgun ve nemli cilt, yüksek vücut ısısı, aşırı susama ve huzursuzluk görülebilir; NHS bu belirtilerin yetişkin ve çocuklarda çoğunlukla aynı olduğunu söylüyor.
**Ne zaman doktora, ne zaman 112?** • Bir yaşından küçük bebeğin güneşte yandıysa hemen doktorunu ara (AAP). • Bebeğinde sıvı kaybı belirtileri görürsen ya da her zamankinden uykulu görünüyorsa beklemeden, acil olarak doktora başvur (NHS). • **112'yi ara:** Çok yüksek vücut ısısı, terlemeyen sıcak ve kızarık cilt, hızlı nefes ve hızlı kalp atışı, bilinç bulanıklığı, nöbet ya da bilinç kaybı gibi sıcak çarpması belirtileri varsa ya da serin bir yerde serinletip sıvı verdikten 30 dakika sonra hâlâ düzelmediyse (NHS). • **112'yi ara:** Sıvı kaybı belirtilerine ek olarak cildi, dudakları ya da dili morumsu, gri, solgun veya alacalıysa, cildi soğuksa, nefes almakta zorlanıyor ya da çok hızlı soluyorsa, uyandırmakta zorlanıyorsan (NHS). • Araçta yalnız bırakılmış bir çocuk görürsen hemen 112'yi ara (AAP). Yardım gelirken bebeği serin bir yere al, fazla giysilerini çıkar ve cildini serin suyla ıslatarak serinlet; buzlu suya sokma (NHS, AAP).
Sevgili anne, gölge, hafif giysi, bol sıvı ve serin bir oda ile yazın tadını bebeğinle birlikte güvenle çıkarabilirsin. Şüphelendiğin an içgüdüne güven ve yardım istemekten çekinme.
