Bebeğinin ağzının içinde beyaz lekeler gördüğünde ilk aklına gelen soru büyük ihtimalle şu oluyor: Bu süt mü, yoksa bir sorun mu? Pamukçuk (ağız mantarı) bebeklerde sık görülür ve NHS'ye göre genellikle zararsızdır. Bu rehber NHS ve Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) önerilerine dayanıyor.
**Pamukçuk nedir?** NHS'ye göre pamukçuk, Candida adlı bir mantarın neden olduğu bir enfeksiyondur. AAP, yenidoğanların bu mantarla doğum sırasında karşılaşabileceğini, antibiyotik kullanımının da mantarın çoğalmasını kolaylaştırabileceğini belirtiyor. Bu, bebeğinin bakımında bir eksiklik olduğu anlamına gelmez.
**Belirtiler:** NHS ve AAP'ye göre şunlara dikkat et: • Dilde lor peynirine benzeyen beyaz bir tabaka • Diş etlerinde, damakta, dudakların ve yanakların iç yüzünde krem rengi ya da beyaz lekeler • Huzursuz emme ya da beslenmek istememe • Bazı bebeklerde geçmeyen pişik AAP'ye göre çoğu bebek hafif bir rahatsızlık hisseder ya da hiç belirti göstermez.
**Süt artığından nasıl ayırırsın?** AAP'ye göre sütle beslenen bebeklerde dilin beyaz görünmesi sık görülür; başka bir bulgu yoksa ve yalnızca dil beyazsa bu pamukçuk değildir. Pamukçuk lekeleri ise ağza yapışır ve süt kalıntısı gibi kolayca yıkanıp silinmez. NHS de temiz bir bezle hafifçe silindiğinde bu lekelerin çıkmadığını söylüyor. Beyazlık yalnız dilde değil, dudakların ve yanakların içinde de varsa doktoruna danış.
**Emziren annede meme mantarı:** NHS'ye göre emziriyorsan sen ve bebeğin bu mantarı birbirinize karşılıklı olarak geçirebilirsiniz. Şu belirtiler varsa en kısa sürede doktoruna başvur: • Özellikle her emzirmeden sonra meme ucunda yanma tarzında ağrı • Kaşınan, dokunmaya hassas meme uçları • Meme ucunda ya da areolada pul pul ya da parlak görünen cilt • Meme ucunda beyaz lekeler ya da küçük kabarcıklar • Meme ucunda ya da areolada renk kaybı NHS, meme ucu ağrısının her zaman mantardan kaynaklanmadığını, bebeğin memeyi doğru kavrayamamasının da bir neden olabileceğini hatırlatıyor.
**Emzirmeye devam edebilir misin?** NHS'ye göre evet, yapabiliyorsan emzirmeye devam et. Çok acıyorsa sütünü sağmayı deneyebilirsin. NHS, enfeksiyon sırasında sağılıp saklanan sütün bebeği yeniden enfekte ettiğine dair şu an bir kanıt olmadığını belirtiyor.
**Tedavi için doktora ya da eczacıya:** NHS'ye göre pamukçuk eczaneden alınabilen bir ağız jeliyle tedavi edilebilir, ancak bu jel 4 aydan büyük bebekler için uygundur. Bu yüzden ilacı mutlaka eczacına ya da doktoruna danışarak seç ve kendi başına ilaç kullanma. 4 aydan küçük bebeklerde doktor muayenesi gerekir. NHS, tedavinin önemli olduğunu, aksi halde pamukçuğun tekrarlayabileceğini söylüyor. Doktorun hem senin meme ucundan hem de bebeğinin ağzından örnek alabilir. AAP'ye göre tedaviyle pamukçuk genellikle 4-5 günde düzelir.
**Emzik ve biberon hijyeni:** NHS emziklerin düzenli olarak, biberonların ise her kullanımdan sonra sterilize edilmesini öneriyor. AAP'ye göre pamukçuk çoğu zaman uzun süre emmeyle ilişkilidir: Uzun süre emzik ya da biberon emmek ağzın iç yüzeyini tahriş eder ve mantarın çoğalmasını kolaylaştırır. Bu dönemde emziği gerçekten ihtiyaç duyduğu anlarla sınırlamak ve bebeğini biberonla uyutmamak işe yarayabilir.
**Yayılmasını önlemek için:** NHS'nin ev halkı için önerileri: • Ellerini özellikle bez değişiminden sonra iyice yıka. • Emzikleri, biberon emziklerini ve bebeğin ağzına götürdüğü oyuncakları yıkayıp sterilize et. • Göğüs pedlerini sık değiştir. • Havluları, bebek giysilerini ve sütyenleri yüksek sıcaklıkta yıka.
**Ne zaman doktora, ne zaman acile?** Şu durumlarda doktoruna başvur: • Bebeğin 4 aydan küçükse ve pamukçuk belirtileri varsa (NHS) • Bebeğinde pamukçuk olduğunu düşünüyorsan; NHS emzirilen bebekler için en kısa sürede aile hekiminden randevu almayı öneriyor, AAP de reçeteli ilaç gerekebileceğini söylüyor • Ağızda kanama, ateş ya da bebeğin daha az içmesi varsa; AAP 24 saat içinde doktora danışmayı öneriyor • Tedaviye rağmen düzelmiyor ya da kötüleşiyorsa • Pamukçuk sık tekrarlıyorsa ya da 2-3 yaşından büyük bir çocukta görülüyorsa; AAP bunun bazen bağışıklık sistemi sorununun ya da diyabetin işareti olabileceğini belirtiyor • Sende meme mantarı belirtileri varsa (NHS) AAP'ye göre şu durumlarda beklemeden hemen bir sağlık kuruluşuna git: • Susuzluk belirtileri: 8 saatten uzun süre idrar yapmama, koyu renkli idrar, çok kuru ağız, ağlarken gözyaşı olmaması • 1 aydan küçük bebeğin her zamanki gibi görünmüyorsa • Bebeğin çok hasta görünüyor ya da öyle davranıyorsa
Sevgili anne, pamukçuk can sıkıcı ama çoğu zaman kolayca tedavi edilen bir durum. Biraz hijyen, doğru tedavi ve sabırla bebeğin kısa sürede yeniden rahat rahat emecek. Sen de kendi ağrını ihmal etme, ikiniz de bakımı hak ediyorsunuz.
