İster yalnızca mama ver, ister anne sütünün yanında biberon kullan, her öğün aynı basit adımları izlemek bebeğini korur. Toz mama steril bir ürün değil ve hazırlarken yapılan küçük hatalar bebeğin hastalanmasına ya da yeterince beslenememesine yol açabilir. Bu rehber İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) ve ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) önerilerini bir araya getiriyor.
**Neden bu kadar dikkat?** CDC'ye göre toz mama steril değildir ve mikrop içerebilir. Bunlardan biri doğada bulunan Cronobacter bakterisi. Nadir görülür ama bebeklerde kan enfeksiyonu (sepsis) ve menenjit gibi ciddi hastalıklara yol açabilir. En çok risk altında olanlar 2 aydan küçük, erken doğmuş ya da bağışıklığı zayıf bebekler. CDC, bu bakterinin toz mamanın yanı sıra beslenme ekipmanına da bulaşabileceğini söylüyor. Yani temiz eller, temiz yüzey ve temiz biberon en az mamanın kendisi kadar önemli.
**Önce eller ve tezgah:** Mama hazırlamadan önce ellerini sabunla iyice yıka. CDC, mamayı hazırlayacağın yüzeyi temizleyip dezenfekte etmeni öneriyor.
**Biberon temizliği:** NHS, biberon, emzik ve diğer beslenme ekipmanını beslenmeden sonra mümkün olan en kısa sürede sıcak sabunlu suyla yıkamayı öneriyor. Biberon ve emzik için uygun fırçalar kullan, sonra hepsini temiz, soğuk akan suyla durula. Cronobacter beslenme ekipmanına da bulaşabildiği için bu adımı atlama.
**Sterilizasyon:** NHS, biberon ve emzikler dahil tüm beslenme ekipmanının bebek en az 12 aylık olana kadar sterilize edilmesini öneriyor. Yıkayıp duruladıktan sonra şu yöntemlerden birini seç: • **Kaynatma:** Büyük bir tencerede, her şey suyun altında kalacak şekilde en az 10 dakika. • **Buhar sterilizatörü:** Elektrikli ya da mikrodalga tipte, üreticinin talimatına göre. • **Soğuk su solüsyonu:** En az 30 dakika bekletilir, solüsyon 24 saatte bir yenilenir. Sterilize ettiğin ekipmana dokunmadan önce ellerini yıkayıp kurula; kullanana kadar sterilizatörün içinde bırakabilirsin.
**Su en az 70°C olmalı:** NHS'ye göre 70°C ve üzerindeki su zararlı bakterileri öldürür. Su ısıtıcısına en az 1 litre taze su koy, kaynat ve en fazla 30 dakika soğumaya bırak; böylece su en az 70°C'de kalır. Daha önce kaynatılıp soğumuş suyu yeniden kullanma. CDC de 2 aydan küçük, erken doğmuş ya da bağışıklığı zayıf bebekler için suyu kaynatıp yaklaşık 5 dakika bekledikten sonra mamayı karıştırmayı öneriyor. CDC güvenli bir kaynaktan su kullanmayı hatırlatıyor. NHS ise şişe suyunun steril olmadığını ve fazla tuz ya da sülfat içerebileceğini belirtiyor. Kullandığın suyun uygunluğundan emin değilsen aile hekimine danış.
**Ölçek: ne fazla ne az:** Önce suyu, sonra tozu koy. Su miktarını mama kutusundaki talimata göre ayarla. Ölçeği temiz, kuru bir bıçağın düz kenarıyla ya da kutudaki sıyırıcıyla düzle; kutuda yazandan fazla ya da az ölçek koyma. CDC uyarıyor: fazla su, mamanın bebeğin besin ihtiyacını karşılamamasına yol açar. Az su ise bebeğin böbreklerini ve sindirim sistemini zorlar, susuz kalmasına neden olabilir. Bu yüzden mamayı asla sulandırma ya da koyulaştırma.
**Soğut ve dene:** Kapağı takıp biberonu çalkala. Biberonun alt yarısını soğuk akan suyun altında tutarak soğut. Bebeğe vermeden önce birkaç damlayı bileğinin iç kısmına damlat; ılık hissettirmeli, sıcak değil. Mikrodalga kullanma: CDC'ye göre mikrodalga eşit ısıtmaz ve oluşan sıcak noktalar bebeğin ağzını ve boğazını yakabilir.
**Hazırlanan mama ne kadar bekler?** CDC'nin süreleri: • Hazırlandıktan sonra 2 saat içinde, beslenmeye başladıktan sonra 1 saat içinde kullan. • 2 saat içinde başlamayacaksan biberonu hemen buzdolabına koy ve 24 saat içinde kullan. • Bebeğin bitiremediği mamayı at, sonraya saklama. Mama ile bebeğin tükürüğü karışınca bakteri üreyebilir.
**Mama kutusu:** Açılan kutuyu kapağı sıkıca kapalı olarak serin ve kuru bir yerde sakla, buzdolabına koyma. CDC'ye göre çoğu mama kutu açıldıktan sonra 1 ay içinde tüketilmeli. Son kullanma tarihi geçmiş mamayı asla kullanma.
**Ne zaman doktora başvurmalı?** CDC, 1 yaşından küçük bir bebekte şu belirtiler görülürse hemen tıbbi yardım alınmasını öneriyor: • Ateş • Beslenmeyi reddetme ya da çok az beslenme • Aşırı ağlama • Çok halsiz, enerjisiz görünme • Nöbet geçirme Nöbet, morarma ya da bebeğin tepki vermemesi gibi durumlarda vakit kaybetmeden 112'yi ara.
Sevgili anne, ilk başta bu adımlar uzun bir liste gibi görünebilir, ama birkaç gün içinde elin alışır: temiz eller, temiz biberon, 70°C su, doğru ölçek ve artan mamayı atmak. Bebeğine bakan herkesle de bu adımları paylaş.
