Bebeğin ek gıdaya başladığında, sonra her şeyi ağzına götürdüğü o meraklı dönemde boğulma korkusu birçok ebeveynin aklının bir köşesinde durur. İyi haber şu: Boğulma risklerinin çoğu basit önlemlerle büyük ölçüde azaltılabilir. Bu rehber NHS ve Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) önerilerine dayanıyor.
**Neden küçük çocuklar daha çok risk altında?** AAP'ye göre en yüksek risk bebeklerde ve küçük çocuklardadır, çünkü dünyayı her şeyi ağızlarına götürerek keşfederler ve hava yolları küçüktür. Yiyeceklerini iyi çiğneyemediklerinde bütün olarak yutmaya çalışabilirler. AAP, en çok boğulma ölümüne balonların, topların, bilyelerin, oyuncak parçalarının ve küçük yuvarlak besinlerin yol açtığını belirtiyor.
**Yüksek riskli besinler:** AAP, aşağıdaki besinlerin çocuğun gelişimine göre 4 yaşına ya da daha sonrasına kadar verilmemesini ya da şekli değiştirilerek verilmesini öneriyor: • Sosis ve et çubukları • Sert, yapışkan ya da cıvık şekerler ve sakız • Kuruyemiş ve çekirdekler (özellikle ayçekirdeği) • Bütün üzüm • Havuç çubuğu gibi çiğ sebzeler, elma parçası gibi çiğ meyve parçaları • Patlamış mısır • Kalın topak halinde fıstık ezmesi ve diğer kuruyemiş ezmeleri • Marshmallow (yumuşak şekerleme) • Et parçaları, peynir küpleri ve tel peynir
**Nasıl kesilir?** AAP'ye göre sosis ya da üzüm gibi yuvarlak, sert besinler tamamen küçük parçalara doğrandığında verilebilir. AAP, bebeklere ve küçük çocuklara verilen yiyeceklerin yarım inçten, yani yaklaşık 1,3 cm'den büyük olmayan parçalara bölünmesini ve çocuğa yemeğini iyi çiğnemeyi öğretmeyi öneriyor. Fıstık ezmesi gibi ezmeleri kaşıkla ya da topak halinde değil, ince bir tabaka halinde sürerek ver.
**Oturarak ve gözetim altında ye:** AAP, bebeklerin ve küçük çocukların yemek saatlerinde her zaman gözetim altında tutulmasını, çocukların masada ya da oturarak yemesini, ağzında yiyecekle asla koşmamasını, yürümemesini, oyun oynamamasını ve uzanmamasını öneriyor. AAP ayrıca boğulma olaylarının birçoğunun, büyük kardeşlerin küçüğe tehlikeli bir yiyecek, oyuncak ya da küçük nesne vermesiyle olduğunu hatırlatıyor; büyük çocuklarına da bunu anlat.
**Küçük nesneler:** AAP'ye göre evde boğulmaya yol açabilecek nesneler şunlar: • Balonlar (AAP'ye göre risk 8 yaşına kadar sürer) • Bozuk paralar ve bilyeler • Küçük parçalı oyuncaklar ve küçük toplar • Kalem ve keçeli kalem kapakları • İlaç şırıngaları • Tamamen ağza sığacak kadar sıkıştırılabilen oyuncaklar AAP, oyuncak paketlerindeki yaş önerilerine uymayı, mobilyaların altını ve koltuk minderlerinin arasını bozuk para, pil gibi küçük nesneler için düzenli kontrol etmeyi öneriyor.
**Düğme pil: Her zaman acil.** AAP'ye göre yutulan düğme pil ya da lityum para pil hayatı tehdit eden yaralanmalara yol açabilir ve yemek borusunda takılırsa 2 saat içinde dokuyu yakabilir. Bu piller uzaktan kumandalarda, termometrelerde, araba anahtarlarında, saatlerde, müzikli tebrik kartlarında ve ışıklı ayakkabılarda bulunur. Pil yuvalarının sıkıca kapalı olduğundan emin ol, bu pilleri kullanan eşyaları çocuğunun ulaşamayacağı yerde sakla. AAP, bitmiş pillerin bile tehlikeli olabileceğini hatırlatıyor. Çocuğunun pil yuttuğundan şüpheleniyorsan belirti beklemeden hemen 112'yi ara ya da en yakın acil servise git ve doktorlara bunun bir lityum para pil olabileceğini söyle. Kusturmaya çalışma ve hiçbir nedenle acil bakımı geciktirme. AAP'ye göre burna ya da kulağa kaçan düğme pil de acil müdahale gerektirir.
**Mıknatıslar da acil:** AAP'ye göre birden fazla güçlü mıknatısın yutulması hayati tehlike oluşturabilir, çünkü mıknatıslar sindirim sistemi içinde birbirini çekerek ciddi hasar verebilir. Karın ağrısı, kusma ya da ateş gibi belirtiler sıradan hastalıklara benzediği için gözden kaçabilir. Mıknatıs yuttuğundan şüpheleniyorsan, kaç tane olduğunu bilmesen de belirti beklemeden hemen en yakın acil servise git ya da 112'yi ara. AAP, tedaviyi geciktirmenin mide ve bağırsaklarda ağır hasara, hatta ölüme yol açabileceğini ve ameliyat gerekebileceğini belirtiyor. AAP, güçlü mıknatısların evden kaldırılmasını ve oyuncakların gevşemiş mıknatıs açısından düzenli kontrol edilmesini öneriyor.
**Öğürme mi, boğulma mı?** NHS'ye göre ek gıdaya geçerken öğürmek normal bir reflekstir ve sesli olur. Öğüren bebeğin yüzü kızarabilir, gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir ya da kusabilir. Boğulma ise sessizdir. Açık tenli bebeklerde cilt morarmaya başlayabilir; koyu tenli bebeklerde morluk daha çok diş etlerinde, dudakların iç yüzünde ya da tırnaklarda görülür. AAP'ye göre nefes alamama, hırıltılı ya da kesik kesik nefes, konuşamama, ağlayamama ya da hiç ses çıkaramama, morarma, boğazını tutma, panik ve gevşeyip bilincini kaybetme hemen yardım gerektiren boğulma işaretleridir.
**Öksürüyorsa yanından ayrılma:** NHS'ye göre çocuğun yüksek sesle öksürüyorsa, takılan şeyi çıkarması için öksürmeye devam etmesini teşvik et ve onu yalnız bırakma. Öksürüğü sessizse ya da düzgün nefes alamıyorsa hemen yardım çağır. NHS, ağzına körlemesine ya da tekrar tekrar parmak sokmamanı da hatırlatıyor, çünkü bu takılan şeyi daha da içeri itebilir.
**İlk yardım kursuna katıl:** Boğulan bir bebeğe ya da çocuğa yapılan ilk yardım, bebekler ve 1 yaş üstü çocuklar için farklıdır ve en iyi uygulamalı eğitimle öğrenilir. AAP, ebeveynlerin sertifikalı bir ilk yardım ve temel yaşam desteği kursuna katılmasını öneriyor. Bebeğin doğmadan ya da ek gıdaya başlamadan önce bir bebek ve çocuk ilk yardım kursuna katılmak, olası bir anda ne yapacağını bilmeni sağlar.
**Ne zaman doktora, ne zaman 112?** NHS'nin önerileri: • Takılan şey çıkmıyor ve çocuğun nefes alamıyor, sessizce öksürüyor ya da hiç öksüremiyorsa yardım çağır ve hemen 112'yi ara. Yanında biri varsa sen çocuğunla ilgilenirken o arasın; yalnızsan telefonu hoparlöre al ve çocuğunu bırakma. • Çocuğun bilincini kaybederse hemen 112'yi ara. • Takılan şey çıkmış olsa bile çocuğunu bir sağlık kuruluşuna götür; bir parçası içeride kalmış olabilir. Düğme pil ya da mıknatıs yuttuğundan şüphelendiğinde de belirti beklemeden 112'yi ara ya da hemen acile git.
Sevgili anne, her lokmayı kesmek ve her küçük parçayı yerden toplamak bazen yorucu gelebilir. Ama bu küçük alışkanlıklar çocuğunu her gün sessizce koruyor. Bir ilk yardım kursu da sana en çok ihtiyaç duyulan anda güven verecek.
