Gebelikte yaptıracağın bazı aşılar yalnızca seni değil, henüz doğmamış bebeğini de korur. Aşıya karşı vücudunun ürettiği antikorlar plasenta yoluyla bebeğe geçer ve onu hayatının en savunmasız ilk aylarında korur. Bu rehber T.C. Sağlık Bakanlığı, İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) ve ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) bilgilerine dayanıyor.
**Boğmaca neden bu kadar önemli?** CDC'ye göre boğmacadan ölümlerin yaklaşık 10'da 7'si 2 aydan küçük bebeklerde görülüyor ve bu bebekler kendi aşılarını alamayacak kadar küçük. Birçok bebek boğmacada hiç öksürmez; bunun yerine nefesi durabilir ve morarabilir. T.C. Sağlık Bakanlığı Adana İl Sağlık Müdürlüğü, bebeğe boğmaca aşısının 2. ayda başladığını ama korumanın ancak 4. aydaki ikinci dozdan sonra, bebek yaklaşık 5 aylıkken sağlanabildiğini belirtiyor. Gebelikte yapılan aşı bu boşluğu kapatmaya yardım eder.
**Türkiye'de Tdab uygulaması:** T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'ne göre gebelere zaten yapılan tetanos-difteri (Td) aşısına aselüler boğmaca bileşeni eklendi ve Nisan 2025'ten bu yana her gebelikte bir doz Tdab (tetanos, difteri ve aselüler boğmaca) olarak uygulanıyor. • Yenidoğan tetanosunu önlemek için aşı geçmişine göre planlanan Td dozlarından biri yerine Tdab yapılıyor. • Her gebelikte bir doz olarak tekrarlanıyor, böylece her yeni bebeğe yüksek düzeyde antikor geçiyor. • Bakanlığa bağlı il sağlık müdürlüğü bilgilendirmesine göre Tdab ile Td arasında en az 4 hafta olmalı. • Aşının gebeliğin hangi haftasında yapılacağını Türkiye'deki uygulama takvimine göre aile hekimin söyler. Aşı geçmişini bilmiyorsan aile hekimine danış. Aşılama programındaki aşılar aile sağlığı merkezlerinde ücretsiz yapılıyor.
**Başka ülkelerde zamanlama:** NHS boğmaca aşısını genellikle 20. hafta civarında, 16. haftadan itibaren öneriyor ve en iyi koruma için 32. haftadan önce yapılmasını, kaçırılırsa sonra da yapılabileceğini söylüyor. CDC ise her gebelikte 27-36. haftalar arasında, tercihen bu dönemin başında öneriyor. Bu farklar ülkelerin kendi programlarından kaynaklanıyor; yaşadığın ülkenin takvimini izlemen yeterli.
**Grip aşısı:** NHS, gebelikte bağışıklık sisteminin gebeliği korumak için zayıfladığını, gebelerin zatürre gibi grip komplikasyonlarını ve hastaneye yatışı daha sık yaşadığını belirtiyor. NHS'ye göre çalışmalar grip aşısının gebeliğin her döneminde güvenli olduğunu gösteriyor; aşı hem seni korur hem de doğumdan sonraki ilk aylarda bebeğini korumaya yardım eder. Gebelikte enjeksiyonla yapılan grip aşısı inaktiftir, yani canlı virüs içermez ve grip yapamaz. Grip aşısını diğer gebelik aşılarıyla aynı anda da olabilirsin ve aşıdan sonra emzirmek güvenlidir.
**RSV aşısı:** RSV genellikle soğuk algınlığı yapan yaygın bir virüs, ama bebeklerde zatürre ve bronşiolit gibi ciddi akciğer enfeksiyonlarına yol açabilir. NHS, gebelikte yapılan RSV aşısının korumayı bebeğe aktardığını ve bebeğin doğumdan sonraki ilk 6 ayda ağır RSV geçirme olasılığını azalttığını söylüyor; aşıyı 28. hafta civarında öneriyor, gerekirse doğuma kadar yapılabiliyor. CDC ise Eylül-Ocak arasında 32-36. haftalarda gebeye aşı ya da 8 aylık veya daha küçük bebeğe ilk RSV mevsiminde koruyucu uygulama olmak üzere iki seçenek sunuyor. RSV aşısının gebelere rutin olarak yapılıp yapılmadığı ülkeden ülkeye değişiyor; senin için uygun olup olmadığını doktoruna sor.
**Canlı aşılar:** NHS'ye göre kızamık-kabakulak-kızamıkçık (KKK) gibi canlı virüs içeren aşılar, bebeğe teorik bir enfeksiyon riski taşıdığı için genellikle doğumdan sonraya ertelenir. NHS, buna rağmen hiçbir canlı aşının doğum kusuruna yol açtığına dair kanıt olmadığını da belirtiyor. CDC de KKK aşısı eksikse gebelikten önce yapılmasını ve tedbir olarak aşıdan sonra bir ay gebe kalınmamasını öneriyor. Gebelik planlıyorsan aşı kaydını gözden geçirip doktorunla paylaşman iyi bir başlangıç.
**Seyahat edeceksen:** NHS, sarı humma gibi bazı seyahat aşılarının riskleri olduğunu ve bunları ebe ya da doktorunla konuşman gerektiğini söylüyor. CDC, yurt dışına çıkacak gebelerin yolculuktan en az 4-6 hafta önce doktorlarıyla görüşmesini öneriyor.
**Güvenlik:** T.C. Sağlık Bakanlığı Adana İl Sağlık Müdürlüğü bilgilendirmesine göre pek çok araştırma Tdab aşısının gebelikte güvenli olduğunu gösteriyor; Dünya Sağlık Örgütü ve CDC de gebelikte bu aşıyı öneriyor. NHS tetanos aşısının gerektiğinde gebelikte güvenle yapılabileceğini söylüyor. CDC, aşıyı doğumdan sonraya bırakan annelerde koruyucu antikorların hemen oluşmadığını, vücudun antikor geliştirmesinin yaklaşık 2 hafta sürdüğünü belirtiyor.
**Ne zaman doktoruna ya da ebene danışmalı?** • Aşı geçmişini bilmiyorsan ya da daha önce tetanos aşısı olup olmadığını hatırlamıyorsan. • Gebeliğinin ortasına geldin ve Tdab aşısı konusu henüz açılmadıysa. • Grip mevsimi yaklaşıyorsa ya da RSV aşısını merak ediyorsan. • Yurt dışı seyahati planlıyorsan. • **112'yi ara:** Aşıdan sonra nefes almakta zorlanma ya da yüzde ve dudaklarda hızla gelişen şişlik gibi ciddi alerjik reaksiyon belirtileri olursa. NHS bu tür reaksiyonların çok nadir olduğunu ve aşıyı yapan sağlık çalışanlarının bunlara müdahale için eğitimli olduğunu belirtiyor.
Sevgili anne adayı, gebelikte yaptırdığın her aşı bebeğine doğmadan verdiğin ilk hediyelerden biri. Aklına takılan her soruyu aile hekimine ya da doktoruna sormaktan çekinme; birlikte en doğru takvimi belirleyebilirsiniz.
