Kızının büyüdüğünü fark ettiğin o günlerde aklına gelen sorulardan biri: "Adeti başladığında ne yapacağız?" İlk adet, tıbbi adıyla menarş, ergenliğin doğal bir parçası. Senin sakin ve açık tavrın, onun bu değişimi korkuyla değil güvenle karşılamasına yardım eder.
**İlk adet ne zaman gelir?** NHS'e göre çoğu kız 12 yaş civarında adet olmaya başlıyor, ama 8 yaş kadar erken başlaması da mümkün. Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Derneği (ACOG) çoğu kızın 12-13 yaşları arasında başladığını, bazılarının ise daha erken ya da daha geç başladığını belirtiyor. Yani arkadaşlarından önce ya da sonra başlaması çok doğal.
**Yaklaştığını nereden anlarsın?** ACOG'a göre ilk adet genellikle göğüsler gelişmeye başladıktan yaklaşık 2-3 yıl sonra geliyor. NHS, koltuk altı ve genital bölgede kıllanmanın da adetin yaklaştığını gösterebileceğini söylüyor. Bu işaretleri gördüğünde konuşmaya başlamak için iyi bir zaman.
**Tek bir büyük konuşma yerine küçük sohbetler:** NHS, adeti resmi bir "oturup konuşma" yerine zaman içinde süren sohbetlerle anlatmayı öneriyor. Bir televizyon reklamı, market alışverişi ya da onun sorduğu bir soru güzel bir başlangıç olabilir. Birkaç ipucu: • Adetin tamamen normal ve doğal olduğunu, büyümenin bir parçası olduğunu vurgula. • NHS'in önerisiyle vücut bölümlerini doğru adlarıyla, açık ve sade bir dille anlat. Utanmadan konuşman ona da güven verir. • Sorularını geçiştirme. Bilmediğin bir şey olursa birlikte öğrenin. • NHS'e göre erkek çocukların da adeti öğrenmesi gerekiyor. Konunun evde saklanmaması herkes için iyi.
**Ne beklemeli?** ACOG'a göre ilk adetler genellikle hafif oluyor, bazen yalnızca birkaç kırmızımsı kahverengi leke görülüyor. NHS, bir adette kaybedilen kanın toplamda yaklaşık 20-90 ml, yani 1-5 yemek kaşığı kadar olduğunu ve ani bir boşalma şeklinde gelmediğini belirtiyor. Adetin 2-7 gün sürmesi normal. Bazı kızlar adet öncesinde ve sırasında karın ya da bel ağrısı, göğüslerde hassasiyet yaşayabiliyor.
**İlk yıllarda düzensizlik normal:** NHS, vücudun düzenli bir örüntü kurmasının birkaç ay sürebileceğini söylüyor. ACOG'a göre döngünün tam olarak düzene oturması adet başladıktan sonra 6 yıl ya da daha uzun sürebilir. Ergenlik döneminde 21-45 gün arasındaki döngüler normal kabul ediliyor. Kızın adet günlerini bir takvime ya da uygulamaya işaretlerse zamanla kendi düzenini tanır.
**Hazırlık çantası:** NHS, adet başlamadan önce yanında ped taşımayı, okulda ya da çantada yedek iç çamaşırı ve külotlu çorap bulundurmayı öneriyor. Birlikte küçük bir çanta hazırlayabilirsiniz: • Birkaç ped ve ince günlük ped • Yedek iç çamaşırı ve külotlu çorap • Kullanılmış pedi sarmak için küçük bir poşet NHS'in önerisiyle ona okulda pedi yoksa öğretmeninden ya da okul hemşiresinden isteyebileceğini de söyle.
**Hangi ürünle başlamalı?** NHS, pedlerin, tamponların, adet kaplarının ve adet külotlarının adeti yeni başlamış kızlar için de güvenli olduğunu belirtiyor. Ama tampon ve kaba alışmak zaman alabildiği için ilk adette ped kullanmak daha kolay olabilir. ACOG pedin en az 4-8 saatte bir ya da dolduğunda, ıslak ve rahatsız hissettirdiğinde değiştirilmesini öneriyor.
**Ne zaman doktora?** NHS ve ACOG'a göre şu durumlarda çocuk doktoruna ya da kadın doğum uzmanına başvur: • 8 yaşından önce göğüs gelişimi ya da adet gibi ergenlik belirtileri başladıysa • 15 yaşına geldiği halde adet başlamadıysa ya da 13 yaşında olup hiçbir ergenlik belirtisi yoksa • Adet başladıktan sonra 3 aydan uzun süre kesildiyse • Adet 7 günden uzun sürüyorsa ya da 1-2 saatte bir ped değiştirmek gerekiyorsa • Ağrı önerilen yöntemlere rağmen geçmiyor ve okula gitmesine engel oluyorsa Kanama çok yoğunsa ve kızın sersemlik, baş dönmesi ya da hızlı kalp atışı yaşıyorsa hemen tıbbi yardım al. Durum ağırsa 112'yi ara.
**Erken ya da geç ergenlik çoğu zaman endişe verici değil.** NHS, bunun genellikle bir sorun olmadığını, bazen ailede görülebildiğini belirtiyor. Doktorun yapacağı testler altta yatan bir neden olup olmadığını anlamaya yardım eder.
Sevgili anne, kızının ilk adeti onun için yeni bir sayfa, senin için de ona güven verebileceğin özel bir an. Her sorusunda yanında olduğunu hissettirmen, alabileceği en güzel hazırlık.
