Bir süredir adetlerin eskisi gibi değil, geceleri terleyerek uyanıyorsun ya da ruh halin sebepsiz iniş çıkışlar yapıyor. Bunlar perimenopozun, yani menopoza geçiş döneminin işaretleri olabilir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), menopozu biyolojik yaşlanmanın doğal bir parçası olarak tanımlıyor. Ne olup bittiğini bilmek bu dönemi daha rahat geçirmene yardım eder.
**Perimenopoz ve menopoz ne demek?** WHO'ya göre menopoz, başka belirgin bir neden olmadan 12 ay üst üste adet görmemekle tanımlanıyor. Perimenopoz ise geçiş belirtilerinin ilk görüldüğü zamandan son adetten 1 yıl sonrasına kadar süren dönem ve birkaç yıl sürebilir. Kadınların çoğu menopoza 45-55 yaşları arasında giriyor. WHO, bazı kadınlarda menopozun 40 yaşından önce, yani çok erken gelebileceğini belirtiyor.
**İlk işaret çoğu zaman adetlerin değişmesi.** NHS'e göre adetler daha sık ya da daha seyrek gelebilir, kanama yoğunlaşabilir ya da azalabilir. Adet takibini sürdürmek bu değişimleri fark etmeni ve doktoruna net bilgi vermeni kolaylaştırır.
**Sıcak basması ve gece terlemesi:** WHO, sıcak basmasını yüzde, boyunda ve göğüste ani bir sıcaklık hissi, çoğu zaman ciltte kızarma ve terlemeyle birlikte birkaç dakika sürebilen bir durum olarak tanımlıyor. NHS'in önerileri: • İnce ve hafif kıyafetler giy, yatak odanı serin tut. • Serin duş al ve stresini azaltmaya çalış. • Baharatlı yiyecekler ve kafein gibi tetikleyicileri fark edip azalt. • Düzenli egzersiz yap ve sağlıklı kilonu korumaya çalış.
**Uyku, ruh hali ve zihin:** NHS'e göre uykuya dalmakta ya da uykuyu sürdürmekte zorlanma, ruh hali dalgalanmaları, keyifsizlik ya da depresyon, unutkanlık ve "beyin sisi" sık görülen belirtiler arasında. WHO kaygıyı da bu belirtiler arasında sayıyor. Düzenli uyku rutini, egzersiz, yoga ya da meditasyon gibi rahatlatıcı uğraşlar ve aynı süreçten geçen kadınlarla konuşmak iyi gelebilir.
**Diğer değişiklikler:** NHS kilo alma, vajinal kuruluk, idrar yolu enfeksiyonları, çarpıntı, baş ağrısı, kas ağrıları ve cinsel istekte azalmayı da olası belirtiler arasında sayıyor. NHS'e göre belirtiler genellikle 7-9 yıl, bazen daha uzun sürüyor ve zamanla değişebiliyor. WHO, menopozla birlikte kemik yoğunluğundaki kaybın kemik erimesi ve kırıklar için önemli bir etken olduğunu vurguluyor. NHS bu yüzden kalsiyumdan zengin besinler, güneş ışığı ve ağırlık taşıyan, kuvvet geliştiren egzersizler öneriyor. Sigara belirtileri kötüleştirebilir.
**Perimenopozda gebelik hâlâ mümkün.** NHS'e göre perimenopozda gebe kalmak mümkün ve doğum kontrolüne şu sürelerle devam etmen gerekiyor: • 50 yaş ve üzerindeysen son adetinden sonra 1 yıl • 40-49 yaş arasındaysan son adetinden sonra 2 yıl Hangi yöntemin sana uygun olduğunu doktorunla konuşabilirsin.
**Hormon tedavisi (HRT) ve diğer seçenekler:** NHS'e göre HRT'nin ana bileşeni östrojen ve tablet, bant, sprey ya da jel olarak kullanılabiliyor. Rahmi olan kadınların rahmi korumak için östrojenle birlikte progestojen de alması gerekiyor. Sıcak basması ve gece terlemesi için bilişsel davranışçı terapi (BDT) önerilebilir, işe yaramazsa doktor hormonsuz ilaçlar düşünebilir. NHS, menopoz için satılan bitkisel ürünlerin ne kadar işe yaradığı ve ne kadar güvenli olduğu konusunda çok az kanıt bulunduğunu belirtiyor. WHO, sana uygun seçeneğin sağlık geçmişine, değerlerine ve tercihlerine göre doktorunla birlikte belirlenmesini öneriyor.
**Menopoz sonrası kanama mutlaka kontrol edilmeli.** NHS'e göre 12 aydan uzun süre adet görmedikten sonra olan her vajinal kanama kontrol edilmeli. Bu, yalnızca bir kez olsa, çok az miktarda olsa ya da lekelenme, pembe veya kahverengi akıntı şeklinde olsa bile geçerli.
**Ne zaman doktora?** Şu durumlarda doktoruna başvur: • Belirtilerin hayatını etkiliyorsa ve seçeneklerini konuşmak istiyorsan • Hâlâ adet görüyorsan ve kanaman eskisinden azalmak yerine artıyorsa • Çarpıntı gibi belirtilerin varsa • Son adetinden 12 ay sonra herhangi bir kanama olduysa • 40 yaşından önce adetlerin kesildiyse ya da menopoz belirtileri başladıysa Çok yoğun kanamayla birlikte baş dönmesi, bayılma hissi ya da nefes darlığı yaşarsan 112'yi ara.
Sevgili kadın, perimenopoz bir son değil, bedeninin yeni bir döneme geçişi. Değişimlerin seni zorluyorsa bunu sessizce taşımak zorunda değilsin. Kendini dinle, ihtiyacın olan desteği iste.
