Bezi açtığında kızarmış, tahriş olmuş bir popo görmek içini acıtabilir. Pişik bebeklerde çok sık görülür ve çoğu zaman evde basit önlemlerle geçer. Biraz bilgiyle hem önleyebilir hem de ciddi olanı zamanında fark edebilirsin.
**Pişik nedir, neden olur?** NHS'ye göre pişikte bez bölgesinde kırmızı ya da tahriş olmuş lekeler, bazen kuru ve pullu bir cilt görülür. Bebeğin altı kaşıntılı ya da ağrılı olabilir. T.C. Sağlık Bakanlığı'nın Temel Yenidoğan Bakımı rehberi nedenini şöyle açıklıyor: Islaklık cildi daha geçirgen ve hassas hale getirir. İdrar cildin pH'ını yükseltir, kakadaki enzimler de bu ortamda aktifleşerek cildi tahriş eder. Rehbere göre anne sütüyle beslenen bebeklerde pişik daha az görülüyor.
**Başka tetikleyiciler:** NHS ve Amerikan Pediatri Akademisi'ne (AAP) göre şunlar da pişiğe yol açabilir: • Bezin seyrek değiştirilmesi, cildin çiş ve kakayla uzun süre temas etmesi • Bezin sürtünmesi • İshal • Parfümlü ya da alkollü ıslak mendil, sabun, deterjan veya köpük banyosuna tepki • Bazı ilaçlar, örneğin antibiyotik sonrası mantar üremesi
**Önlemenin altın kuralı: Kuru ve temiz cilt.** • Islak ya da kirli bezi bekletmeden hemen değiştir. • Bez bölgesini suyla ya da parfümsüz, alkolsüz mendille temizle. Ovmadan, hafifçe dokunarak kurula. • Fırsat buldukça bebeğini bir süre bezsiz bırak, cildi havalansın. • Emiciliği yüksek bezler kullan ve bezi sıkı bağlama. Sağlık Bakanlığı rehberi, hazır ıslak havluların tahrişi artırabileceğini, alkolsüz mendillerin ise sağlıklı ciltte ve su olmadığında kullanılabileceğini belirtiyor.
**Bariyer krem: Çinko oksit ve vazelin.** AAP, bariyer kremlerde çinko oksit ve vazelin (petrolatum) içeriklerini öneriyor. Sağlık Bakanlığı da idrar ve kakayla teması azaltmak için çinko oksitli ürünlerin sürülebileceğini söylüyor. Bu kremler ciltle kir arasında koruyucu bir katman oluşturur. Bez değiştirirken kremi her seferinde tamamen silmen gerekmez. Kirlenen kısmı nazikçe temizle, kuruladıktan sonra yeniden sür.
**Bunlardan uzak dur.** NHS, pişikte sabun, bebek losyonu, köpük banyosu, talk pudrası ve antiseptik kremlerden kaçınmayı öneriyor. Sağlık Bakanlığı da pudranın bakteri ve mantarlar için uygun bir ortam oluşturabileceğini ve solunum yolları için zararlı olabileceğini belirtiyor. AAP, reçetesiz antibiyotikli merhemlerin bazen cilt tahrişini artırabileceği uyarısında bulunuyor. Bu yüzden antibiyotikli ya da kortizonlu kremleri doktor önermeden kullanma.
**Mantar pişiği (kandida) nasıl ayırt edilir?** Bazen pişiğe mantar enfeksiyonu eklenir. AAP'ye göre mantar pişiği keskin kenarlı, parlak, canlı kırmızı ya da pembe lekeler şeklinde görünür ve üzerinde küçük pembe kabartılar ya da sivilceler olabilir. Normal pişikten farklı olarak genellikle kasık kıvrımlarında daha belirgindir ve sık olarak antibiyotik kullanımından sonra ortaya çıkar. Tahriş pişiğinde ise kasık kıvrımları çiş ve kakadan daha korunaklı olduğu için genellikle normal görünür. Mantar pişiğinden şüpheleniyorsan AAP, bez değiştirmeden önce ve sonra ellerini iyice yıkamanı öneriyor. Bu durumda doktorunun önereceği mantar kremi gerekebilir.
**Pişik geçmiyorsa:** AAP, tedaviye rağmen iki üç gün içinde düzelmeyen pişik için çocuk doktorunu aramayı öneriyor. NHS de pişik geçmiyorsa, kötüleşiyorsa ya da başka bölgelere yayılıyorsa aile hekimine başvurulmasını söylüyor. Doktor gerekirse kortizonlu, mantar ya da antibiyotikli bir krem önerebilir.
**Ne zaman doktora, ne zaman 112?** Şu durumlarda çocuk doktoruna ya da aile hekimine başvur: • Pişik 2-3 günlük bakıma rağmen düzelmiyor, kötüleşiyor ya da yayılıyorsa • Sivilce, su toplamış kabarcık, irin ya da kabuklu yaralar varsa • Mantar pişiğinden şüpheleniyorsan • Bebeğinin ateşi varsa ya da çok huzursuz ve ağrılı görünüyorsa AAP'ye göre 3 aylık ya da daha küçük bir bebekte makattan ölçülen ateş 38°C ya da üzerindeyse hemen doktoru ara. Bebeğin nefes almakta zorlanıyor ya da uyandırılamıyorsa 112'yi ara.
Sevgili anne, pişik senin kötü bakımının işareti değil, neredeyse her bebeğin başına gelen bir şey. Sık bez değişimi, biraz hava ve iyi bir bariyer krem çoğu zaman yeterli. Bebeğinin rahatlayan yüzü, en güzel teşekkür olacak.
