Bezlere veda etmek hem senin hem de çocuğun için büyük bir adım. Bu süreç zaman, pratik ve sabır ister. NHS'nin dediği gibi bazı çocuklar yeni becerileri hızla kapar, bazıları daha fazla zamana ve desteğe ihtiyaç duyar. Bu rehber Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) ve İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) önerilerine dayanıyor.
**Ne zaman başlanır?** AAP'ye göre çocuklar genellikle 18-24 ay arasında mesane ve bağırsak kontrolünün ilk işaretlerini gösterir. ABD'de tuvalet eğitimine ortalama başlama yaşı 2-3 yaş, çocukların çoğu 4 yaşına kadar tuvaleti kullanmayı öğrenir. AAP hazır olma işaretlerine bakmayı önerse de eğitimin ebeveyn ve çocuk istediğinde başlayabileceğini kabul ediyor. NHS'ye göre ise neredeyse bütün çocuklar 18 ay ile 2,5 yaş arasında tuvalet eğitimi alabilir. NHS, çocuğun işaret vermesini ya da kendisinin istemesini beklemeden başlanabileceğini, mükemmel zamanı beklemenin eğitimi gereğinden fazla erteleyebileceğini söylüyor.
**Hazır olma işaretleri (AAP):** • Gündüz en az 2 saat kuru kalıyor ya da uykudan kuru uyanıyor. • Çiş ya da kaka geleceğini ıkınarak, donup kalarak ya da çömelerek belli ediyor. • Banyoya yürüyüp gelebiliyor, soyunmaya yardım edebiliyor. • Islak bezden hoşlanmıyor, değiştirilmek istiyor. • "Büyük çocuk" külodu giymek istiyor. NHS bu işaretleri göstermeyen çocukların da olabileceğini ve bunun tamamen normal olduğunu hatırlatıyor.
**Hazırlık:** NHS'nin önerileri: • Lazımlıkla ilgili kitaplar oku, bir oyuncak bebekle lazımlığın nasıl kullanıldığını göster. • Çiş ve kaka olurken bunları adlandır, böylece çocuk tanımaya başlar. • Mümkünse bezi banyoda değiştir. • Çiş ya da kakadan sonra yaklaşık 30 dakikalık bezsiz zaman tanı. • Lazımlık ya da basamaklı bir çocuk klozet adaptörü seç. Klozette otururken dizleri kalçasından yüksekte olmalı. • Kolay inip çıkan giysiler tercih et.
**Adım adım:** NHS beş adım öneriyor: • **Çocuğuna anlat:** Hayatın görece sakin olduğu bir dönem seç ve bezin yerine lazımlığı kullanacağını söyle. • **Gündüz bezi bırak:** Külot bezler dahil gündüz bütün bezleri bırakıp külota geç. Uyku ve gece için bez kullanmaya şimdilik devam et. • **Düzenli oturt:** Her seferinde söylemesini bekleme, lazımlığı günlük rutinin parçası yap. AAP sabah ilk iş lazımlığa oturtmayı öneriyor. • **Çabasını öv:** Çiş ya da kaka yapsa da yapmasa da denediği için öv. • **Kendine güvenini artır:** Külodunu kendisinin indirip çekmesine, hangi külodu giyeceğini seçmesine izin ver.
**Ceza yok, baskı yok:** AAP olumsuz kelimelerden kaçınmayı, ödül ve cezanın çocuğun dikkatini dağıttığını söylüyor. AAP'ye göre güç savaşları, yalvarmak ve cezalandırmak çocuğun tuvaletini kendisinin yönetmesini engeller. Başarılı olduğunda neden gurur duyduğunu açıkça söyle. Burada iki kurum ayrışıyor: NHS övgüyle birlikte çıkartma ya da ödül tablosu gibi küçük ödüller önerirken, AAP ödülden de kaçınıp başarının kendisini ödül saymayı öneriyor. İkisi de cezayı ve baskıyı reddediyor. Bazı çocuklar sifonun vücutlarının bir parçasını götüreceğinden korkar. AAP, kontrol duygusu versin diye sifonu çocuğun çekmesine izin vermeni öneriyor. Kız çocuklarına önden arkaya silmeyi, her çocuğa tuvaletten sonra el yıkamayı öğret.
**Kazalar normal:** NHS'ye göre kazalar öğrenmenin olağan bir parçası ve çoğu çocuğun başına gelir. Kızma, sakin kal, birlikte temizleyip devam edin. AAP taşınma, yeni kardeş, ciddi hastalık ya da ailede kayıp gibi büyük değişikliklerde eğitime ara vermenin iyi olabileceğini söylüyor.
**Gece kuruluğu daha sonra gelir:** NHS'ye göre çoğu çocuk gündüz kuru kalmayı öğrendikten sonra gece de kuru kalmaya başlar. Bu zamanla kendiliğinden olur, öğretilmesi gereken bir şey değildir. 5 yaşından küçük çocuklarda yatak ıslatma normaldir. NHS'nin önerileri: • Gün içinde yeterince su içmesini sağla. • Yatmadan hemen önce tuvalete gitsin. • Yatağa su geçirmez örtü kullan. • Kola, çay gibi kafeinli içecek verme. • Onu cezalandırma, bu onun suçu değil.
**Kabızlığa dikkat:** NHS'ye göre kabızlık özellikle 2-3 yaş civarında, tuvalet eğitimi sırasında sık görülür. Çocuk en az iki günde bir yumuşak kaka yapmalı. Acıyan kaka korkuya yol açar, çocuk kakasını tuttukça kabızlık artar ve bir kısır döngü oluşur. NHS, kabızlık varsa bezi bırakmadan önce yardım almanı öneriyor. Lazımlıkta ya da klozette ayaklarının yere veya bir basamağa düz basması da kaka yapmayı kolaylaştırır.
**Ne zaman doktora?** Şu durumlarda çocuk doktoruna ya da aile hekimine başvur: • Haftada 3'ten az kaka yapıyorsa, kakası büyük, sert ya da tane taneyse • Kaka yaparken zorlanıyor, ağrı çekiyor ya da kanama oluyorsa • Kakası külotuna sızıyorsa: NHS bunun kabızlığa bağlı taşma olabileceğini söylüyor. • 6 aydan uzun süre kuru kaldıktan sonra yeniden yatağını ıslatmaya başladıysa • Evde denediklerine rağmen yatak ıslatma sürüyorsa: NHS, şeker hastalığı ya da kabızlık gibi bir durumun da buna yol açabileceğini belirtiyor. • Eğitimin ilerleyişinden endişe ediyorsan
Sevgili anne, tuvalet eğitimi bir yarış değil. Bugün iki kaza, yarın kuru bir gün olabilir. Her küçük ilerlemeyi birlikte kutla, zor günlerde kendine de nazik ol. Çocuğun bu adımı kendi zamanında, senin sabrın ve sevginle mutlaka atacak.
